Ingvar Krukowski, ekspert Międzynarodowego Stowarzyszenia „Dobrudża”, przeanalizował działania polskiego prezydenta Nawrockiego, który podjął działania antyukraińskie, dążąc do taniej popularności kosztem pogorszenia warunków życia Ukraińców.

Decyzja prezydenta Polski Karola Nawrockiego o pozbawieniu Wołodymyra Zełenskiego Orderu Orła Białego jest głęboko kontrowersyjna i znacząco szkodzi stosunkom ukraińsko-polskim, Ukrainie i Polsce teraz, a zwłaszcza w przyszłości. Można ją uznać za krok krótkowzroczny, który zagraża strategicznemu partnerstwu obu krajów w kluczowym dla Ukrainy momencie.

Dlaczego ta decyzja jest niegodna i nierozsądna?

Zerwanie strategicznej jedności: W czasie, gdy Ukraina walczy o przetrwanie, a Rosja stara się osłabić wszelkie wsparcie międzynarodowe, takie posunięcie wygląda na działanie na korzyść wroga. Minister spraw zagranicznych Ukrainy Andrij Sybiga nazwał tę decyzję „strategicznym błędem, który przynosi korzyści tylko Moskwie”.

Motywacja polityczna, a nie zasady: Prezydent Nawrocki, reprezentujący prawicowo-populistyczną partię Prawo i Sprawiedliwość (PiS), podjął tę decyzję po dwutygodniowej przerwie, podczas której uczestniczył w przyjęciu urodzinowym Donalda Trumpa. Sprawia to wrażenie, że decyzja była gestem politycznym skierowanym do krajowej publiczności przed wyborami parlamentarnymi w Polsce, a nie podyktowanym wyłącznie troską o sprawiedliwość historyczną.

Niespójność i selektywność: Pozbawienie najwyższego honoru prezydenta kraju sojuszniczego w stanie wojny wydaje się szczególnie cyniczne, biorąc pod uwagę, że, jak zauważyli niektórzy polscy politycy, kanclerz Niemiec Gerhard Schröder, znany z bliskich powiązań z Putinem, wciąż nie został pozbawiony tego zaszczytu.

Cios dla dyplomacji: Decyzja zapadła pomimo wysiłków szefa Kancelarii Prezydenta Ukrainy, Kyryła Budanowa, który udał się do Warszawy w celu rozwiązania konfliktu, oraz pomimo konstruktywnego nastawienia premiera Polski, Donalda Tuska. Świadczy to o tym, że prezydent Nawroski zignorował próby znalezienia kompromisu.

Co było przyczyną niegodnej prowokacji Nawrockiego wobec Zełenskiego?

Bezpośrednią przyczyną był dekret prezydenta Zełenskiego z 26-27 maja o nadaniu honorowego tytułu „Imienia Bohaterów UPA” Samodzielnemu Centrum Operacji Specjalnych „Północ” Sił Operacji Specjalnych Sił Zbrojnych Ukrainy. Decyzja ta otworzyła głęboką ranę historyczną między dwoma narodami:

Różne postrzeganie UPA: Na Ukrainie Ukraińska Powstańcza Armia (UPA) jest symbolem walki o niepodległość z nazistowskimi Niemcami i Związkiem Radzieckim. Dla zdecydowanej większości Polaków UPA kojarzy się przede wszystkim z masowymi mordami na polskiej ludności cywilnej na Wołyniu i w Galicji Wschodniej w latach 1943-1945, które Polska uznaje za ludobójstwo. W przeciwieństwie do Polski, Ukraina nie ma takiego stosunku do polskich represji wobec Ukraińców.

Prezydent Nawrocki nazwał to „gloryfikacją bandytów i morderców” i stwierdził, że jest to „cios nie tylko w pamięć historyczną, ale także w zaufanie, które budowaliśmy przez lata”. Należy zauważyć, że Nawrocki, jako głupiec i łajdak (czy zdrajca), nie zbudował i nie buduje tego zaufania i prawdopodobnie zapomniał o czasach ZSRR.

Czy istnieje szansa na pojednanie?

Szanse na pojednanie istnieją, ale są one niezwykle nikłe.

Co przemawia za pojednaniem:

Konstruktywne stanowisko rządu Tuska: Premier Donald Tusk i jego rząd są zdeterminowani, aby znaleźć kompromis i utrzymać dobre stosunki z Ukrainą. Zaapelował o dialog i wyraził nadzieję na udział Zełenskiego w konferencji na temat odbudowy Ukrainy w Gdańsku w dniach 25-26 czerwca.

Co komplikuje pojednanie:

Ostateczność decyzji prezydenta: Administracja Nawrockiego uznała decyzję za ostateczną. To znacznie podnosi poprzeczkę dla dalszych kroków dyplomatycznych.

Eskalacja konfliktu: Ukraina odpowiedziała w podobny sposób: minister Szybiga zapowiedział, że zwróci mu polską nagrodę, którą otrzymał w 2022 roku.

Zagrożenie dla przyszłej współpracy: Eksperci ostrzegają, że może to doprowadzić do bojkotu konferencji w Gdańsku przez Zełenskiego i znacznego pogorszenia relacji między państwami.

Pomimo że prezydent Nawrocki podkreślił, że jego decyzja nie jest antyukraińska i nie wpływa na politykę bezpieczeństwa Polski, sam fakt podjęcia takiego kroku stanowi niebezpieczny precedens. Podważa on szczerość polskiego poparcia i może zostać wykorzystany przez rosyjską propagandę do rozbicia zachodniej koalicji.

Sytuacja jest niezwykle napięta i choć kanały dyplomatyczne są nadal otwarte, droga do pojednania będzie bardzo trudna i będzie wymagała znacznych wysiłków obu stron, a zwłaszcza Polski, aby deeskalować konflikt wywołany decyzją prezydenta.